Ang Teoryang ito ay pumapatungkol sa sapilitang
paghayag ng manunulat sa tunay na esatdo ng ating Lipunan gamit ng kanilang mga
akda. Ipinapakita rin nito ang ugali at gawi ng Akda.
Ang Teoryang ito ay nababatay sa Kilos, Gawi,
Paninindigan, at Paniniwala ng mga tauhang nakapaloob sa Akda. Pinapakita rin dito
ang Istilong ginamit ng manunulat o may akda pati na rin ang pagpapakita ng
Malayang Kaisipan.
Para sa pagpapatuloy ng Ikasiyam na Pangkatang Gawain,
kami ay muling inaatasan upang ibigay naman ang aming reaksyon sa Kaisipan
(Point of View) ng mga tauhan.
Kami ay naatasan upang ibigay ang katangian ni Ben sa
akdang “Ang Lupa ng Sariling Bayan” at ibigay kung paano siya ginamit ng may
akda upang mas mapaganda pa ang takbo at anggulo ng Kwento.
Ang
akdang ito ni Buenaventura Medina ay pumapatungkol sa kahalagan at ang pagkamit
ng tauhan sa akda ng Kalayaan kanyang inaasam matapos ng pagkakulong sa kanyang
sariling pagkakasala.